Crnogorci prevode Njegoša

14.12.2010

Crnogorci prevode sami sebe. Prvi se na listi našao ni manje i više nego najveći crnogorski pisac Petar Petrović Njegoš i njegov nadaleko čuveni “Gorski vijenac”. Ta knjiga će uskoro biti objavljena na crnogorskom jeziku, koji je ustanovljen novim Ustavom Crne Gore. Priređivač novog izdanja tog slavnog dela jeste novinar, publicista i analitičar Božidar Miličić, po struci profesor srpskohrvatskog jezika i jugoslovenske književnosti. Propratni tekst uz “korigovani” Njegošev ep napisao je akademik Novak Kilibarda.

“Ovde” i “ovđe”

Miličić je istakao da je u “Gorski vijenac” uneo ortografska pravila crnogorskog jezika. U “Gorskom vijencu” na nekoliko mesta stoji ekavska reč “ovde”, pa je prevodilac umesto toga stavio “ovđe”, jer je, kako kaže, Njegoš tako govorio. Miličić je intervenisao na stotinak mesta u Njegoševom delu, unoseći u određene reči dva nova slova crnogorskog jezika, koja se pišu kao akcentovano “s” i “z”. Izmena je napravljena i u stihu u kojem se pominju “Turci izjelice”, a foneme “z” i “j” zamenjuje novo crnogorsko slovo koje se piše kao “z”, sa apostrofom gore.I Kilibarda u propratnom tekstu objašnjava da je Njegoš svoje rukopise davao saradnicima, koji su ih prepisivali, a među kojima je i Milorad Medaković. U tom prepisivanju, kako je Kilibarda objasnio, umesto “ovđe” napisano je “ovde” jer je, kaže, Njegošev rukopis bio vrlo nečitak.

U samom prepisvanju, prema Kilibardinom objašnjenju, bilo je nedoslednosti i neujednačenosti u “Gorskom vijencu”. A kako Crnogorci nikako ne mogu bez Beograda, Miličić se za korigovanje “Gorskog vijenca” koristio izdanjem beogradske “Prosvete” i cetinjskog “Oboda” iz sredine 20. veka. Na njihovu sreću, predgovor su napisali lingvisti Radosav Bošković i Vido Latković, obojica iz Crne Gore.

Ispravljanje grešaka.

Prevod Njegoša izazvao je burne reakcije. Mnogi smatraju da je potpuno apsurdno prevoditi crnogorskog autora u samoj Crnoj Gori. Ako se logički zaključuje, ispostavlja se da Njegoš nije Crnogorac jer se njegova dela moraju prevoditi, i nameće se pitanje jesu li se na taj način odrekli slavnog pisca…

Miličić kaže da je iznenađen reakcijom srpske javnosti. On objašnjava da nema govora o nekom “političkom ataku na Njegoša”, niti je, kako kaže, Srbima u Crnoj Gori, koje inače veoma ceni, “dirao Gorski vijenac”. Miličić objašnjava da on nije prevodio slavni ep, već da je samo “ispravio pravopisne greške” i prilagodio ga novoj crnogorskoj ortografiji, koja sada ima dva slova više.

– Nije mi ni na pamet palo da prevodim “Gorski vijenac” jer smatram da su srpski, bosanski, crnogorski i hrvatski jedan jezik, već sam samo prilagodio tekst novoj crnogorskoj ortografiji. Meni kao filologu odgovara fonetska formula “Piši kao što govoriš”, što se dešava u Srbiji, Hrvatskoj i BiH, pa zašto to ne bi bilo primereno i u Crnoj Gori, posebno sada kad za to postoje i pravopisni uslovi – objasnio je on.“Gorski vijenac” na crnogorskom jeziku već je u štampi, a objaviće ga podgorički izdavač “Grafo Bale”.

Izvor: NacionalniGradjanski.com

Komentari